PAWEŁ GRUZA - PAKIET PRAWORZĄDNOŚCI PODATKOWEJ

Praworządność i uczciwość systemu podatkowego to fundament Państwa. Każde złamanie zaufania podatników do organów skarbowych i patologie w formie nieuzasadnionych luk w systemie stanowi wygodne wytłumaczenie dla działań w szarej strefie. System podatkowy wymaga w tym zakresie natychmiastowej i gruntownej naprawy.

 

1. Centralna Instrukcja Podatkowa

 

Brak dostatecznego nadzoru MF nad wydawanymi co roku dziesiątkami tysięcy indywidualnych interpretacji podatkowych jest obecnie przyczyną wielu niesprawiedliwości:

- występują interpretacje sprzeczne lub publikowane z dużym opóźnieniem co powoduje sztuczne zaburzenia konkurencji,

- interpretacje tego samego przepisu zmieniają się w czasie, co powoduje, że każdy występuje o zabezpieczającą wyłącznie jego interpretację prowadząc do niepotrzebnego przyrostu ich ilości,

- interpretacje często wydawane są wbrew orzecznictwu sądów, co daje przewagę podatnikom, których stać na profesjonalne doradztwo i wieloletnią walkę w sądach,

- interpretacje często bywają oderwane od rzeczywistości gospodarczej danej branży, co niepotrzebnie utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej.

 

Odpowiedzią na te problemy jest stworzenie (za przykładem rozwiązań z UK) centralnej instrukcji podatkowej, która prezentowałaby spójną politykę interpretowania przepisów podatkowych MF w podziale na i z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych branż naszej gospodarki. Istotne jest także skoordynowanie interpretacji z punktu widzenia wszystkich podatków (głównie VAT i CIT).

Podatnik stosujący się do tych wytycznych byłby ustawowo chroniony tak jak dziś chroniony jest podatnik posiadający interpretację indywidualną. Z czasem poszerzania instrukcji podatnicy zaprzestali by występowania o interpretacje indywidualne.

 

2. Poszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Obywatelskich

 

Dzisiejsze działania RPO na polu podatkowym są nieistotne i nieskuteczne. Wynika to z niedostatecznych instrumentów, którymi dysponuje RPO w odniesieniu do specyficznej dziedziny jakim są podatki. Poza typowymi działaniami RPO polegającymi na reagowaniu w sprawach indywidualnych broniąc praw podatników w postępowaniach przed urzędami i sądami, kompetencje, ale też obowiązki Rzecznika uzupełnimy o:

- proaktywną kontrolę procesu legislacyjnego na rzecz jaśniejszych i uchwalanych z odpowiednim wyprzedzeniem przepisów podatkowych (prawo do przejrzystej legislacji), oraz

- obiektywną coroczną ocenę naszego systemu podatkowego z uwzględnieniem stanowisk organizacji pozarządowych.

 

Dopiero te instrumenty RPO umożliwią parlamentowi obiektywną ocenę ex post wprowadzanych reform, świadome kształtowanie prawa podatkowego na przyszłość i ocenę jakości działań organów skarbowych. Dziś parlament skazany jest na ekspertyzy MF, które staje się sędzią we własnej sprawie.

Obecne zaplecze eksperckie RPO dedykowane sprawom podatkowym jest nieadekwatne do skali problemów (dwa niecałe etaty). Realizację powyższych postulatów zapewni ustawowe wyposarzenie RPO w odpowiednie zasoby eksperckie.

 

3. Wiążąca informacja stawki VAT

 

Rozbieżności w klasyfikacji statystycznej towarów i usług oraz rozbieżności w interpretowaniu przepisów VAT dotyczących stawek i zwolnień VAT wymaga przeprowadzenie reformy racjonalizującej stawki VAT według jasno określonych celów społecznych oraz wprowadzenie nowej instytucji ułatwiającej firmom przyporządkowanie stawki lub zwolnienia od VAT do oferowanych przez nich towarów i usług. Nowa wiążąca informacja wydawana byłaby co do zasady w ciągu 14 dni (dziś proces potwierdzenia stawki może trwać 4 miesiące) oraz obowiązywałaby nie tylko adresata ale każdego następnego przedsiębiorcę dokonującego dostawy tego towaru lub usługi.

 

4. Proces legislacyjny

 

Proces legislacyjny w zakresie podatków jest nieprzejrzysty i podatny na lobbying. Wprowadzimy zasady pozwalające wszystkim zainteresowanym świadomie uczestniczyć w tym procesie, poprzez jasne formułowanie celów inicjatyw legislacyjnych, ocenę wyjściowych rozwiązań i docelowego modelu i jasny harmonogram prac.

Wprowadzimy także obowiązek uaktualnienia Oceny Skutków Regulacji, jeśli w procesie legislacji parlament wprowadził istotne korekty do pierwotnych projektów MF. Umożliwi to ocenę danej legislacji ex post.

W ostatnich latach zauważalne jest istotne przyspieszenie zmian legislacyjnych w podatkach, a nowe przepisy coraz częściej pojawiają się w trakcie roku. Powrócimy do dobrego zwyczaju wprowadzania nowelizacji podatkowych od dnia 1 stycznia każdego roku (tylko w nadzwyczajnych przypadkach rozszczelnienia sytemu nowelizacje będą wprowadzane w trakcie roku).

 

5. In dubio pro tributario

 

Korzystając z doświadczeń innych państw (np. Belgia) wprowadzone będą racjonalne zasady identyfikowania wątpliwości prawnych oraz przesłanki ich interpretacji na korzyść podatnika.

 

6. Rachunek deregulacyjny

 

Wzorem rozwiązań zastosowanych w UK, wypracujemy metodologię autooceny przepisów prawa podatkowego przez MF pod kątem, czy skomplikowanie danej regulacji jest uzasadnione konkretnym interesem fiskalnym. Tego typu rachunek deregulacyjny zostanie przeprowadzony wobec dotychczasowych ustaw oraz będzie publikowany na bieżąco w odniesieniu do nowych projektów ustaw i rozporządzeń. Działania te mają na celu systemowe eliminowanie zbędnych komplikacji na możliwie wczesnym etapie legislacji.

 

7. Wykwalifikowana kadra – Szkoła Skarbowości

 

Stworzymy samofinansującą się instytucję szkolącą kadry skarbowe otwartą na studentów zewnętrznych zainteresowanych studiami z zakresu finansów publicznych i księgowości. Przejrzyste przepisy podatkowe, jednoznaczna polityka interpretacyjna MF, oraz wysokie kwalifikacje kadr docelowo stworzą podstawy wprowadzenia odpowiedzialności finansowej za błędy urzędników skarbowych.

 

8. Sądowa kontrola wykonalności decyzji

 

Wprowadzimy zasadę obligatoryjnej i prewencyjnej weryfikacji decyzji podatkowych przez sąd administracyjny w ciągu 30 dni od dnia złożenia skargi przez podatnika.

 

9. Ograniczenie prawa do żądania informacji

 

Urzędy często nie liczą się z czasem pracowników księgowości firm i żądają informacji i dokumentów, które są już znane fiskusowi. Tego typu żądania zostaną wykluczone.

 

10. Koszty kontroli wyższe niż potencjalne dochody budżetu

 

Wprowadzimy mierniki efektywności potencjalnej kontroli uwzględniające koszt ich prowadzenia.

 

11. Nadużywanie postępowań KKS

 

Postępowania KKS są często wszczynane sztucznie – wyłącznie w celu przedłużania nieudolnieprowadzonych postępowań podatkowych. Wprowadzimy regulacje ograniczające arbitralność urzędów do przypadków rzeczywistych przestępstw.

Powyższe zmiany mają charakter prawno-organizacyjny i nie wiążą się z kosztami dla budżetu, jednak poprzez polepszenie środowiska gospodarczego będą miały pozytywny wpływ na PKB.

Materiał KW Prawo i Sprawiedliwość